Zichtbaar Duivendrecht

Op historisch interessante plaatsen in Duivendrecht staan informatiebordjes,
in 2005 en 2006 geplaatst op initiatief van Stichting Oud-Duivendrecht.
De  tekst op de bordjes  is mede van drs. L.B.J. Dros.

Plattegrond en beschrijving (pdf) van de wandelroute.
De lange trap bij het station is onmogelijk voor een rolstoel.
Op de bordjes is de sponsor van de bordjes (niet het gebouw) vermeld.
Bij enkele bordjes zijn qr-bordjes geplaatst.

Stationsplein
Op het plein staat de gedenksteen van de St. Joannesschool.
 Molenkade
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
MichaëlbeeldVensermolen
Café Brugzicht
 
 Kleine kerkd'Oude School
 Groot Giessenhof
Weidegebied
Mijn Genoegen
WinkelneringEetcafé Lotgenoten
Wintershoven
Anthoniushoeve
Sint Urbanus kerk
Pastorie R.K. kerk
Stationsplein    

Welkom in Duivendrecht

De oorsprong van de naam Duivendrecht stamt uit het Latijn: "due vene trajectum" wat zoveel betekent als twee wateren met een doorwaadbare plaats.

Plusminus 1000 jaar geleden vestigden de eerste bewoners zich in Amstelland. De bisschop van Utrecht was heer en meester over dit gebied, maar liet het bestuur over aan de Heren van Aemstel, die in zijn dienst stonden.
Vanaf het midden van de 14e eeuw kregen de graven van Holland het voor het zeggen in deze streek. Het was hier destijds moerassig met visserij, kleinschalige landbouw en wat ambachtelijke nijverheid als middelen van bestaan. Het traject Amsterdam-Utrecht via Duivendrecht werd veelvuldig gebruikt. Vandaar dat er al zeker sinds de 17e eeuw een uitspanning bij de Duivendrechtse brug was. Naast wat kleine nering bestond de bebouwing tot 1920 vooral uit boerderijen.

Later werd het dorp geliefd als rustrige woonplaats voor mensen met werk in de stad. Na 1960 nam de bebouwing zulke vormen aan dat veel van het oorspronkelijke verdween evenals het agrarische karakter van het dorp.

Wandelroute: om u te laten zien wat er van het oude Duivendrecht rest, is er een historische bordjesroute. Deze begint hier bij de pastorie naast de kerk en eindigt bij de Molenkade. Het traject is inclusief terugwandeling plusminus 4 km lang. Een plezierige tocht door Duivendrecht.

Een geprinte beschrijving van de route kunt u tijdens de openingstijden ophalen bij Lotgenoten en Brugzicht. En in de bibliotheek op het Dorpsplein tijdens de openingsuren.
U kunt de routetekst ook downloaden van de website: www.duivendrechtdestijds.nl
Met het secretariaat van de Stichting Oud-Duivendrecht kunt op contact opnemen voor een rondleiding op maat door het dorp.

Pastorie R.K. kerk
Rijksstraatweg 232

In 1843 gebouwd in opdracht van pastoor Breuker naar ontwerp van R. van Zoelen onder toezicht van waterstaatsopzichter H.H. Dansdorp.
Op deze plaats was reeds in 1653 een gebouw tot kerk ingericht, waarvan zich nog restanten in de pastorie bevinden.
Voor het oprichten van kerkgebouwen was van 1824 tot 1868 toestemming nodig van de overheid (Departement van Binnenlandsche Zaken, Onderwijs en Waterstaat), die daarbij tevens subsidie voor de bouw kon verlenen.
De stijl waarin deze pastorie oorspronkelijk is uitgevoerd wordt aangeduid als 'Waterstaatstijl'.

pastorie, St Urbanus kerk en Anthonius HoeveSint Urbanus kerk
Rijksstraatweg 230

R.K. Kerk van de Heilige Urbanus
 
In 1878 opgetrokken in neo-romaanse stijl naar ontwerp van architect Theodorus Asseler in opdracht van bouwpastoor Laurent.
De kerk is op 16 juli 1879 geconsacreerd door Mgr. Snickers.
Pastoor Laan heeft er in de jaren zeventig van de twintigste eeuw voor gezorgd dat de NS-plannen werden gewijzigd.
Daardoor konden kerk en pastorie worden behouden.
De twee torens, een zeldzaamheid voor een dorpskerk, bestaan uit 3 geledingen met torenspits, waarvan de eerste geledingen en de spitsen niet identiek zijn.
De klokken zijn gegoten bij Petit en Fritsen te Aarle-Rixtel.

Anthonius Hoeve, 1966Anthoniushoeve
Rijksstraatweg 228.

Deze boerderij is een voerdeeltype.
Dat betekent een smalle deel met één brede enkele deur in het midden van de achtergevel; een moderne variant van het halletype.
Rijksmonument sinds 2003.
Gebouwd in 1889 als melkveebedrijf in opdracht van Adrianus Petrus Bon en Maria Post.
Het complex bestaat uit een T-boerderij met een vrijwel gelijktijdig aangebouwd zomerhuis (rechts), waar de boerderijfamilie 's zomers verbleef.
Dit gedeelte is voorzien van rijk gesneden windveren, siermetselwerk en sierankers.
Op het achtererf bevond zich vroeger een 6-roedenberg, later vervangen door een 4-roedenberg.
In de linkergevel van het voorhuis bevindt zich een fraai roosvenster met gekleurd glas dat te zien is aan de zijde naast de R.K. Kerk.

Wintershoven
Wintershoven.jpgRijksstraatweg 226. Nu woonhuis en atelier van de familie Wintershoven.

'Winters Hoven', voorheen 'Sophia's hoeve', gebouwd 1883, eerste steen gelegd door Johannes van Klooster.
Rijksmonument in 2003, gerestaureerd in 2004/5.

Deze boerderij is gespiegeld aan de 'Anthoniushoeve' (ter linkerzijde).
Het zomerhuis is later gebouwd in een enigszins afwijkende maar rijkere stijl.
Het voorhuis en de achterliggende stallen zijn halfsteens opgetrokken met aan de zijgevels verstevigingen in de vorm van houten muurstijlen en gemetselde penanten.
Het zomerhuis is in steens metselwerk opgetrokken, dat luxer is dan halfsteens.
De grote hoge deuren aan de linkerzijde gaven voorheen toegang tot de wagenberging.
Achter de wagenberging bevond zich de paardenstal.
Het voor- en zomerhuis hebben beiden windveren, maar elk in een andere stijl.

Eetcafé Lotgenoten
Ca. 1920Rijksstraatweg 215. Bewoond en nu geëxploiteerd door familie Lotte. Foto ±1920.

Reeds voor 1730 bevond zich hier een wijntapperij annex kolfbaan.
Het etablissement heeft de volgende benamingen gedragen:
'De Katuil' - 'Van 't Klooster' - 'Van Es' - 'Wiegmans' - 'De Witte Griffioen', alias café 'Rinaldo' - 'De jonge Prins' en nu 'Lotgenoten'.
Voorheen was er ter rechterzijde een stalling voor paarden van bezoekers en kerkgangers.
Tot 1944 vergaderde het polderbestuur van de Groot Duivendrechtse Polder hier regelmatig.
Eeuwenlang waren deze tapperij en het inmiddels verdwenen café 'Zomerlust', nabij de Weespertrekvaart, de enige horecagelegenheden in Duivendrecht.

nering.jpgWinkelnering
Rijksstraatweg 222-224

Dit rijtje van 2 woningen is rond 1900 gebouwd, typerend voor het vroegere dorpsgezicht. Destijds waren het 4 woningen waarin zich tevens winkel- en bedrijfsruimtes bevonden.
De lokale bevolking kon er een tabakszaak vinden op de rechterhoek met erboven een schoenmakerij; in de linkerhoek een rijwielhandel, later een manufacturenzaak en een groenteboer. Hier woonden eens grote gezinnen. Rond 2000 zijn de woningen grondig verbouwd en intern gemoderniseerd.

Mijn Genoegen
Mijn GenoegenRijksstraatweg 186.

Boerderij met zomerhuis daterend rond 1800.
Dit voormalige veeteeltbedrijf werd in de jaren tachtig van de twintigste eeuw grondig gerestaureerd.
Daarbij werd de interne indeling drastisch gewijzigd.
Het toegangshek had de locale benaming 'poort'.
Tegenwoordig worden de boerderij en het zomerhuis allebei zelfstandig bewoond.
De monumentale oprijlaan, de enige die in Duivendrecht over is, vindt u hier.

Als u linksaf gaat en de busbaan oploopt tot het tweede bankje heeft u uitzicht op het weidegebied.

Weidegebied
Zicht vanaf De BusbaanVanaf Rijksstraatweg 2e bankje busbaan.

Hier geniet u van het idyllische zicht op het laatste stukje Duivendrecht zoals zich dat in vroeger tijden voordeed.
Aan het patroon van de sloten is te zien hoe de waterhuishouding vele eeuwen hier georganiseerd werd.
In deze contreien was hier enkel melkveehouderij vanwege de uitsluitende geschiktheid van deze gronden voor grasteelt.
De hoge grondwaterstand en de grondsoort lieten andere vormen van grondgebruik economisch gezien niet toe.

Kleine kerk
kerk van PKN DuivendrechtRijksstraatweg 129.

Protestantse Gemeente Duivendrecht

Kerk van de Protestantse Gemeente te Duivendrecht, ontworpen door architect Joh.G. Landman.
Van 12 september 1920 tot en met de opening van dit kerkgebouw werden de kerkdiensten gehouden in het destijds hiertegenover gelegen lagere-schoolgebouw.
De eerste steen werd gelegd op 17 oktober 1923 en op 10 april 1924 werd de kerk in gebruik genomen als Nederlands Hervormde Kerk.
Vanaf circa 1975 bood deze kerk in toenemende mate onderdak aan hervormden en gereformeerden samen.
De samenwerking leidde in 1988 tot een federatie.
In 2005 zijn beide kerken opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland.

d'Oude School
d'Oude School; rechts de protestantse kerkSchoolpad 1-2, achter de kerk.

Hier huisde tot 1973 de protestants-christelijke lagere school.
Gebouwd in 1925, door de architecten Maarse en Pool en de aannemers A. en W. de Bruin.
De school is gesticht door de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Christelijke Scholen te Duivendrecht.
Deze vereniging sloot zich aan bij het reglement der Vereeniging voor Christelijk Volksonderwijs.
In 1930 werd een vierde lokaal aangebouwd. In 1935 werd in een houten gebouw, achter de lagere school, een kleuterklas gehuisvest.
De eerste leerkrachten van de school waren: dhr. J. Elfrink, hoofd der school, mej. Oostveen, mej. G.I. Haan, dhr. H.H. Grimme, een ouder broer van het latere schoolhoofd A.A. Grimme en mej. E.G. van Bruinisse.
Het aantal leerlingen schommelde rond de 100.
Een sportzaal was lang een wens, maar werd hier nooit gerealiseerd.


GGiessenhofGroot Giessenhof
Rijkstraatweg 125

Hier treft u een boerenstede waarin een melkveehouderij gevestigd was. In 1928 werd de boerderij door brand in de hooiberg beschadigd, maar weer gerestaureerd, in de oude school vlakbij brak brand uit in 1942. De kleuters kregen tijdelijk onderwijs in deze boerderij.
Door de verstedelijking is al het weiland na 1653 bebouwd. Gelukkig is in deze situatie de boerenwoning bewaard gebleven. Voor 1953 mochten de kerkgangers hier hun paard en rijtuig stallen gedurende de kerkdienst in het Kleine Kerkje verderop.

Café Brugzicht
Brugzicht, ca. 1930Kloosterstraat 1.   Foto ±1930.

Reeds in 1925 gebouwd als café en sindsdien onafgebroken als zodanig in gebruik.
Dit door G.J. van Dijk ontworpen pand draagt de naam 'Brugzicht' omdat men vroeger vanuit dit café zicht had op de Duivendrechtse Brug.
Een ophaalbrug, die in 1988 door de ontwikkelingen in Zuid-Oost, moest wijken voor hoger gelegen snelwegen over de Weespertrekvaart.
Tot 1924 stond hier de vroeg 17e eeuwse boerderij 'Weltevreden' van de familie Koekenbier.
De vermaarde schilder Mondriaan had in zijn vroege jaren een reeks schilderijen van Weltevreden gemaakt. Deze bevinden zich thans in gerenommeerde musea over de gehele wereld.

Aan het einde van de Kloosterstraat vindt u informatie over het Clarissenklooster en het Michaëlbeeld.
Aan het einde van de Rijksstraatweg gaat u onder het viaduct door naar rechts waar u langs het water, na een paar honderd meter, de Molenkade zult vinden.

Michaëlbeeld
Clarissenklooster 1926-1968Aan het einde van de Kloosterstraat. Uitstellen tot terugwandeling?
Michaël staat voor de strijd tegen het kwaad.

Het Michaëlbeeld is al wat er rest van het klooster dat hier tot 1968 gestaan heeft.

Het klooster is in 1926 gebouwd naar ontwerp van architect G.J. van Dijk.
De kloostergemeenschap, door en voor vrouwen, leefde naar de leefregel van de H. Franciscus.
De gemeenschap bestond uit "slotzusters" en "buitenzusters".
De eersten hadden in het geheel geen contact met de buitenwereld.
Het klooster moest wijken voor de snelweg.
De zusters hadden na hun gedwongen vertrek te Babberich een ander klooster aangekocht.

Molenkade
foto B.P. Hess, 1968

Door de eeuwen heen heeft hier een reeks van molens gestaan.
Rond 1900 bevond zich hier slechts een molen en een enkele landarbeiderswoning.
In de 20er jaren van de twintigste eeuw vestigden zich aan de kade allerlei vormen van nijverheid en industrie. Zoals een chocolade- en nogafabriek, een hout- en kolenhandel, een schildersbedrijf en het haventje met overslag van zand en grind, annex zwembad.
Samen met de bewoners was dit een zeer eigen stukje Duivendrecht.

Foto B.P. Hess, 1968.

Vensermolen
Aan het einde van de 500m lange Molenkade, net in Diemen. Van DWR, Rijksmonument status aangevraagd. Bewoond.
Een waterschepradmolen in de buurt uit 1638 brandde in 1703 af, waarna in 1704 deze molen werd gebouwd.

Molen van Portengen

Voor het gebruik van een polder is controle van de waterhuishouding een eerste vereiste.
Voor de komst van stoom en elektriciteit was windenergie de enige bron om dit mogelijk te maken.
Deze oorspronkelijke windschepradmolen uit 1638, met belangrijke vernieuwingen in 1704 en 1934, had een vlucht van 25 meter en een scheprad met een middellijn van 6 meter.
In 1917 werd een draaistroomelektromotor geplaatst, waarna in 1930 de wieken en de kop verwijderd zijn.

Een aantal generaties van de familie Portengen is molenaar geweest.

Alternatieve terugwandeling
Om ook het nieuwe en groene Duivendrecht te zien, kunt u terugwandelen langs het Michaëlbeeld en dan evenwijdig aan de Rijksstraatweg, even links, schuin rechts over het Dorpsplein, rechtsaf naar Begoniastraat en langs de Wetering, langs Basilicumhof, tot aan de Kruidenommegang en dan via de Rijksstraatweg naar het station.

Enkele aspecten van Ouder-Amstel.